Apostil, bir ülkede düzenlenen resmî belgenin başka bir ülkede kullanılmasını kolaylaştıran standart bir tasdik şerhidir. 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamında uygulanır. Apostil, belgenin içeriğini onaylamaz; imza, sıfat ve mühür gibi kaynağa ilişkin unsurları doğrulamaya yardımcı olur.
Bu rehberde apostilin ne olduğunu, Türkiye’de nereden alınabileceğini, başvurunun nasıl yapıldığını ve hangi evrakların gerekebileceğini adım adım ele alıyoruz. Ayrıca noter onayı, tercüme ve e-Apostil arasındaki farkları da açıklıyoruz.
İdari belgelerde apostil işlemleri valilik ve kaymakamlık yetkileri kapsamında yürütülür. Adli belgelerde ise ağır ceza mahkemesi bulunan merkezlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıkları yetkilidir. Belge türü işlem yerini belirler.

Apostil, yabancı bir ülkede kullanılacak resmî belgenin kaynağını doğrulamaya yarayan uluslararası standart bir tasdik yöntemidir. Sözleşmenin uygulanabildiği taraf ülkeler arasında klasik konsolosluk tasdik zincirini azaltmayı amaçlar. Şerh, belgeyi düzenleyen veya imzalayan resmî makamın doğrulanmasına odaklanır.
Apostil belgedeki bilgilerin doğru olduğunu, diplomanın denkliğini veya mahkeme kararının başka ülkede otomatik uygulanacağını garanti etmez. Belgeyi kabul edecek kurum ayrıca tercüme, tanıma, denklik veya başka bir işlem isteyebilir.
Apostilin temel amacı resmî belgelerin ülkeler arasında daha kolay kullanılmasını sağlamaktır. Belgeyi teslim alan yabancı makam, apostil sayesinde imzanın, imzalayan kişinin sıfatının ve varsa mühür veya damganın doğruluğunu kontrol edebilir. Böylece ek diplomatik tasdik ihtiyacı önemli ölçüde azaltılabilir.
Apostil ihtiyacı yalnızca belge türüne göre değil, belgenin kullanılacağı ülke ve kurumun talebine göre belirlenir. Diploma, transkript, nüfus belgeleri, doğum ve evlenme kayıtları, noter belgeleri ve mahkeme kararları sık karşılaşılan örneklerdir. Her başvuruda apostil zorunlu değildir.
Türkiye’de apostil vermeye yetkili makam belgenin niteliğine göre değişir. İdari bir belge ile mahkeme kaynaklı adli bir belgenin apostil makamı aynı değildir. Bu ayrım başvuru öncesinde yapılmalıdır. Yanlış kuruma yapılan başvuru gereksiz zaman kaybına neden olabilir.
İdari belgelerde valilik ve kaymakamlık makamları apostil sürecinde yetkilidir. Hangi birime başvurulacağı belgeyi düzenleyen kurum ve işlem yerine göre kontrol edilmelidir.
Adli belgelerde ağır ceza mahkemesi bulunan merkezlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıkları yetkilidir. Mahkeme kararları bu gruptaki temel örneklerdendir.
Apostil işlemine başlamadan önce belgenin hangi ülkede ve hangi kurumda kullanılacağı belirlenmelidir. Ardından belge türüne uygun apostil makamı bulunur. Tercüme veya noter tasdiki gerekiyorsa bunların apostilden önce mi sonra mı yapılacağı hedef kurumun istediği belge düzenine göre planlanır.
Apostil yapılacak belgenin resmî niteliğini ve hangi kurum tarafından düzenlendiğini kontrol edin.
Belgenin kullanılacağı ülkede Apostil Sözleşmesinin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.
Belgenin idari veya adli niteliğine göre valilik, kaymakamlık ya da ilgili adli makam belirlenir.
Belgeler kontrol edildikten sonra uygun bulunan evraka apostil şerhi düzenlenir veya eklenir.
Gerekli belgeler başvurunun türüne ve apostil verecek makamın uygulamasına göre değişebilir. Bu nedenle aşağıdaki liste temel hazırlık rehberi olarak görülmelidir. Özellikle tercüme, noter onayı veya temsil yoluyla yapılacak başvurularda ek evrak talep edilip edilmediği önceden teyit edilmelidir.

Apostille şerhi, Türkçede yaygın olarak apostil şerhi denilen standart tasdik bölümüdür. Şerh doğrudan belgenin üzerine veya belgeye bağlanan ayrı bir sayfaya yerleştirilebilir. Temel amacı belgeyi imzalayan kişinin sıfatını ve varsa mühür ya da damganın kaynağını doğrulamaktır.
Noter onayı ile apostil aynı işlem değildir. Noter; imza, suret veya tercüme gibi belirli işlemleri kendi yetkisi kapsamında tasdik eder. Apostil ise kamu belgesinin kaynağının uluslararası kullanım açısından doğrulanmasını sağlayan farklı bir tasdik şerhidir. Noter apostil vermeye yetkili makam değildir.
Tercüman imzası, belge sureti veya noterlik işlemi gibi unsurların noter tarafından tasdik edilmesini ifade eder.
Resmî belgedeki imza, sıfat ve mühür bağlantısının uluslararası kullanım için yetkili makam tarafından tasdik edilmesidir.
Bütün belgeler için “önce tercüme, sonra noter, ardından apostil” şeklinde tek bir zorunlu sıra yoktur. Bazı kurumlar belgenin aslındaki apostili isterken bazı işlemlerde noter onaylı tercümenin tasdiki gündeme gelebilir. Bu nedenle işlem sırası hedef ülke ve kurumun istediği belgeye göre belirlenmelidir.
Belgenizin yabancı dile çevrilmesi ve onay aşamalarının birlikte hazırlanması gerekiyorsa Apostil Tasdikli Tercüme hizmetimizde belgeyi kullanım amacına göre değerlendiriyoruz. Böylece tercüme, noter ve apostil işlemlerinin gereksiz yere tekrarlanmasının önüne geçilebilir.
E-Apostil, apostil işleminin elektronik ortamda yürütülen biçimidir. Türkiye’de desteklenen belge türleri için e-Apostil sistemi üzerinden çevrimiçi başvuru yapılabilir. Başvuru yetkili kuruma elektronik ortamda iletilir ve tamamlanan apostilli belge yine sistem üzerinden başvuru sahibine ulaştırılır.
Güncel sistem; adli sicil kaydı, mahkeme kararı, nüfus kayıt örneği ile belirli doğum, ölüm ve evlenme kayıt belgelerini desteklemektedir. Her resmî belgenin e-Apostil kapsamında olduğu varsayılmamalıdır. Başvuru öncesinde sistemdeki güncel belge listesi kontrol edilmelidir.
Apostil, 1961 Lahey Apostil Sözleşmesinin uygulanabildiği ülkeler arasında kullanılır. Taraf ülke sayısı ve ülkeler arasındaki uygulama durumu zaman içinde değişebildiği için sabit bir ülke listesini esas almak doğru değildir. Belgenin sunulacağı ülke için güncel HCCH kayıtlarının kontrol edilmesi en güvenli yöntemdir.
HCCH’nin Türkiye için yayımladığı yetkili makam bilgisinde klasik apostil işlemi için ücret alınmadığı belirtilmektedir. Buna karşılık elektronik e-Apostil hizmetinde belge türüne göre hizmet bedeli uygulanır. Yeminli tercüme, noter tasdiki, kargo veya farklı doğrulama işlemleri ise apostilden ayrı maliyet kalemleridir.
Apostil şerhinin kendisi genellikle belirli bir son kullanma tarihi taşımaz. Ancak apostilin bağlı olduğu belgenin geçerlilik süresi bulunabilir veya belgeyi isteyen kurum yakın tarihli evrak talep edebilir. Bu nedenle eski tarihli apostilli bir belgenin yeni başvuruda kabul edilip edilmeyeceği ayrıca kontrol edilmelidir.
Her zaman değil. Yabancı makam apostilin yanında belgenin tercümesini isteyebilir. Diploma ve mesleki belgelerde ayrıca denklik veya tanıma işlemleri gerekebilir. Mahkeme kararlarının başka ülkede sonuç doğurması için ise apostilden bağımsız hukuki süreçler gündeme gelebilir.
Unutmayın: Apostil, belgenin içeriğinin doğru olduğunu veya belgenin başka ülkede otomatik olarak aynı hukuki sonucu doğuracağını onaylamaz. Esas olarak belgenin resmî kaynağına ilişkin doğrulama işlevi görür.
Apostil kural olarak belgenin düzenlendiği ülkenin yetkili makamı tarafından verilir. Yabancı bir ülkede hazırlanmış belge için o ülkenin apostil vermeye yetkili makamları kontrol edilmelidir.
Belgeyi teslim alacak kurum apostil şerhini kendi dilinde görmek istiyorsa apostil bölümü de tercüme kapsamına alınabilir. Bunun gerekli olup olmadığı hedef ülkenin ve kurumun belge kabul şartlarına bağlıdır.
Başvuru şekli belge türüne ve yetkili makamın uygulamasına göre değişebilir. Başka bir kişinin işlem yapacağı durumlarda yetkilendirme belgesi gerekip gerekmediğinin ilgili apostil makamından önceden öğrenilmesi daha doğru olur.
Fotokopinin kabul edilip edilmeyeceğine belgeyi teslim alacak kurum karar verir. Apostil belirli bir resmî belgeye veya ona bağlı ek sayfaya iliştirildiği için asıl ya da onaylı nüsha şartı başvurudan önce kontrol edilmelidir.
Türkiye’de e-Apostil sistemi üzerinden oluşturulan belgeler elektronik doğrulama altyapısıyla kontrol edilebilir. Belge üzerindeki doğrulama bilgileri kullanılarak elektronik apostilin doğruluğu ve bütünlüğü çevrimiçi olarak teyit edilebilir.
Apostil asıl belgeye veya ona bağlı ek sayfaya iliştirildiğinden bu bağlantının bozulması doğrulamayı güçleştirebilir. Şerh ayrılmış, zarar görmüş veya okunamaz durumdaysa belgeyi kullanmadan önce apostili düzenleyen yetkili makamla görüşmek en güvenli yöntemdir.
Yurt dışında kullanacağınız belgenin tercüme, noter veya apostil işlemine ihtiyacı varsa önce hedef ülke ve kurumun şartlarını belirleyin. Kızılay Tercüme Bürosu olarak belgenizin tercüme ve onay sürecini kullanım amacına göre değerlendiriyoruz.
Diğer Yazı ve Makaleler